تشک جودو (Judo Mat) فراتر از یک کفپوش ساده است؛ این تجهیز حیاتی، ستون اصلی ایمنی و کارایی در تمرینات و مسابقات ورزشهای رزمی مبتنی بر پرتاب، بهویژه جودو، جوجیتسو، و آیکیدو محسوب میشود. ماهیت پر برخورد و دینامیک جودو، نیازمند سطحی است که بتواند انرژی عظیم ناشی از سقوط (Uke و Nage) را جذب کرده و فشار وارده بر مفاصل ستون فقرات، شانهها و لگن ورزشکاران را به حداقل برساند. انتخاب یک تشک استاندارد، مستقیماً بر کیفیت تمرین، کاهش ریسک آسیبدیدگیهای مزمن و همچنین رعایت مقررات رسمی مسابقات تأثیرگذار است.
در سالهای اخیر، با رشد فزاینده ورزشهای رزمی در ایران، نیاز به تولید داخلی تجهیزات مطابق با استانداردهای بینالمللی شدت یافته است. در این میان، شرکت عرفان اسپورت با تمرکز تخصصی بر تولید تشکهای ورزشی، بهویژه تشک جودو و آدمک تمرینی کشتی توانسته است محصولاتی را عرضه کند که نه تنها نیازهای باشگاههای آموزشی را برآورده سازند، بلکه استانداردهای سختگیرانه فدراسیون جهانی جودو (IJF) را نیز پاس کنند. این مقاله به بررسی جامع ویژگیهای فنی، انواع مختلف تشک جودو و معرفی قابلیتهای شرکت عرفان اسپورت در این حوزه خواهد پرداخت.
ویژگیهای فنی و استاندارد تشک جودو
تشکهای جودو باید ترکیبی مهندسیشده از سختی برای پایداری و نرمی برای جذب ضربه باشند. این تعادل توسط پارامترهای فنی زیر تعیین میشود:
۱. ضخامت استاندارد (Thickness)
ضخامت یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده ایمنی است. در سطح بینالمللی، ضخامت تشکهای مورد تأیید IJF معمولاً در بازه مشخصی قرار دارد:
- تشکهای مسابقاتی (Competition Grade): اغلب ۴۰ میلیمتر (۴ سانتیمتر) یا ۵۰ میلیمتر (۵ سانتیمتر) هستند. ضخامت ۴ سانتیمتر رایجترین سایز برای مسابقات رسمی است.
- تشکهای تمرینی (Training Grade): میتوانند دارای ضخامتهای متفاوتی باشند، اما برای تمرینات مبتدی و یادگیری فنون پرتاب (Nage Waza)، ضخامتهای بالاتر (مانند ۶ سانتیمتر) برای محافظت بیشتر از مفاصل در برابر ضربات ناگهانی توصیه میشود.
۲. چگالی فوم (Foam Density)
جنس فوم داخلی، سختی و طول عمر تشک را تعیین میکند. رایجترین مواد در ساختار داخلی عبارتند از:
- فوم پلیاتیلن (PE): این فوم به دلیل ساختار سلولی بسته، در برابر جذب رطوبت مقاوم است و سختی مناسبی برای تحمل وزنهای بالا فراهم میکند.
- فوم اتیلن وینیل استات (EVA): EVA نرمتر است و خاصیت ارتجاعی و جذب شوک بهتری دارد.
- ترکیب فومها: بسیاری از تولیدکنندگان پیشرفته، مانند عرفان اسپورت، از لایهبندی ترکیبی استفاده میکنند؛ معمولاً یک لایه پایینی متراکمتر (PE) برای پایداری و یک لایه بالایی کمی نرمتر (EVA یا PE با تراکم کمتر) برای راحتی و جذب شوک اولیه.
رابطه بین چگالی و جذب ضربه:
جذب ضربه در تشکها با معادلهای مرتبط با سختی و میرایی (Damping) محاسبه میشود. به طور کلی، در یک ضخامت ثابت، چگالی بالاتر منجر به سختی بیشتر و جذب ضربه کمتر میشود. برای جودو، ضریب ایمنی باید به گونهای باشد که نیروی وارده بر بدن ورزشکار در نقطه برخورد از حد مجاز (معمولاً زیر ۱۰۰۰ نیوتن برای سقوطهای استاندارد) تجاوز نکند.
۳. روکش سطحی (Cover Material)
سطح تماس مستقیم با بدن ورزشکار است و باید دوام، بهداشت و اصطکاک مناسبی داشته باشد:
- وینیل (Vinyl) یا PVC سنگین: این روکشها بسیار مقاوم در برابر سایش و پاره شدن هستند.
- ویژگی ضد لغزش (Anti-Slip): روکش باید دارای بافت مناسبی باشد تا در هنگام اجرای فنون ایستاده، پاهای ورزشکار لیز نخورد.
- ضد تعریق و قابلیت شستوشو: روکش باید کاملاً ضدآب باشد تا عرق بدن جذب نشود و به راحتی با مواد ضدعفونی کننده تمیز گردد.
۴. اتصالات و ابعاد استاندارد
ابعاد استاندارد برای یک قطعه تشک معمولاً ۱ متر در ۲ متر است. این ابعاد امکان ترکیب آسان برای پوشش دادن سطوح مسابقه را فراهم میآورد. اتصالات کناری باید محکم و ایمن باشند؛ در مدلهای مسابقاتی، این اتصال معمولاً از طریق سیستم زبانه و شیار (Tongue and Groove) یا قفلهای مکانیکی انجام میشود تا یک سطح کاملاً یکپارچه و بدون درز ایجاد گردد.
انواع تشک جودو در بازار ایران و جهان
تنوع تشکها بر اساس کاربرد (تمرینی یا مسابقاتی) و ساختار فوم تعیین میشود:
۱. تشک جودو تاتامی (Tatami Style Mat)
این مدل محبوبترین نوع تشک در سطح جهان است و تقریباً استاندارد مورد پذیرش در بسیاری از فدراسیونها محسوب میشود.
- سطح: رویه این تشکها دارای طرح برجسته (معمولاً آجدار یا طرح حصیری) است که این ویژگی باعث ایجاد اصطکاک مطلوب و جلوگیری از لیز خوردن پاها در هنگام حرکت یا ایستادن میشود.
- ساختار: اغلب دارای ساختار داخلی متراکم (معمولاً ترکیبی از EVA و PE) هستند و در ضخامتهای ۴ سانتیمتر عرضه میشوند.
- کاربرد: مناسب برای مسابقات رسمی و باشگاههای پیشرفته که نیاز به سطح صاف و همگن دارند.
۲. تشک جودو رولدار (Roll-Out Mat)
تشکهای رولدار بیشتر در باشگاههایی که نیاز به انعطافپذیری در چیدمان فضا دارند، استفاده میشوند.
- مزایا: حملونقل بسیار آسان، نصب سریع، و قابلیت انبار کردن به صورت فشرده.
- معایب: معمولاً به دلیل نازکتر بودن روکش و سختی کمتر در اتصالات، ممکن است برای ضربات بسیار سنگین در سطح مسابقات حرفهای ایدهآل نباشند، مگر آنکه از مواد بسیار مرغوب ساخته شده باشند.
- ضخامت: معمولاً بین ۳ تا ۶ سانتیمتر.
۳. تشکهای تشکی یا لایهای (Layered Foam Mats)
برخی تشکهای آموزشی قدیمیتر، به صورت لایههای ضخیم فوم که روی هم قرار میگیرند، ساخته میشوند. این ساختار به ویژه در مناطق سردسیر که عایق حرارتی اهمیت دارد، مفید است. ایمنی آنها به کیفیت دوخت و ثبات لایهها بستگی دارد.
۴. تشکهای ضد ضربه ویژه (High-Impact Absorption Mats)
این تشکها معمولاً با استفاده از فومهای خاصی که دارای میراکنندگی بسیار بالا هستند، تولید میشوند و برای تمرینات تخصصی سقوط (Ukemi) توسط مربیان سطح بالا یا برای افراد مبتدی که هنوز کنترل کاملی بر بدن خود ندارند، توصیه میشوند.
نکات کلیدی در انتخاب تشک جودو
انتخاب تشک مناسب نیازمند ارزیابی دقیق نیازهای محیط تمرینی و بودجه است. نکات زیر باید مد نظر قرار گیرند:
- سطح تمرین (آموزشی در مقابل مسابقاتی): برای مسابقات رسمی، خرید تشکهای دارای تأییدیه IJF (که ضخامت و سختی آن دقیقاً کنترل شده است) ضروری است. برای تمرینات پایه، میتوان از ضخامتهای کمی بالاتر استفاده کرد.
- مقاومت در برابر سایش (Abrasion Resistance): روکش باید بتواند در برابر اصطکاک مداوم کیمونو (Judo Gi) و سایش کفشهای مخصوص تمرین مقاومت کند.
- مقاومت شیمیایی و بهداشتی: محیطهای ورزشی مستعد رشد باکتری و قارچ هستند. روکش PVC با خاصیت آنتیباکتریال و ضد آب بودن فوم داخلی، بهداشت سالن را تضمین میکند.
- قابلیت حمل و نصب: برای باشگاههایی که سالن اجارهای دارند یا چند فعالیت ورزشی در آن انجام میشود، تشکهای رولدار سبکتر ارجحیت دارند.
معرفی شرکت عرفان اسپورت: پیشرو در تولید تجهیزات رزمی ایران
شرکت عرفان اسپورت فعالیت خود را با هدف بومیسازی تولیدی تشک جودو و تجهیزات ورزشی حرفهای، به ویژه در زمینه هنرهای رزمی، آغاز کرده است. این شرکت با تکیه بر مهندسی مواد و بهروزرسانی مداوم فرآیندهای تولید، توانسته است استانداردهایی را که پیشتر تنها در اختیار واردکنندگان بود، در داخل کشور ارائه دهد.
فلسفه تولید در عرفان اسپورت:
عرفان اسپورت معتقد است که ایمنی ورزشکار نباید قربانی قیمت تمام شده شود. تمرکز اصلی بر استفاده از دانش فنی برای بهینهسازی ساختار لایههای فوم است تا ضمن حفظ استاندارد جذب ضربه، دوام محصول نیز تضمین گردد.
تجهیزات و تکنولوژیهای تولید:
تولید تشکهای جودو در عرفان اسپورت بر اساس فرآیندهای صنعتی پیشرفته انجام میگیرد:
- پرسهای حرارتی و برش CNC: استفاده از دستگاههای برش کامپیوتری (CNC) برای برش دقیق فومها و همچنین استفاده از پرسهای حرارتی برای تثبیت اتصالات لایهها، از عواملی است که دقت ابعادی و یکنواختی چگالی در کل سطح تشک را تضمین میکند.
- تأمین مواد اولیه درجه یک: عرفان اسپورت در تأمین فومهای EVA و PE با گرید ورزشی (Sport Grade) سختگیر است، فومهایی که تراکم مشخصی دارند و از موادی که پس از مدتی خاصیت فنری خود را از دست میدهند، پرهیز میشود.
- دوخت صنعتی با مقاومت بالا: در مدلهایی که از روکشهای پارچهای یا دوختنی استفاده میشود، از نخهای پلیاستر با مقاومت کششی بالا استفاده میشود تا در اثر فشار و کشش حین پرتاب، درزها باز نشوند.
مزایای رقابتی محصولات عرفان اسپورت
مقایسه تشکهای تولید شده توسط عرفان اسپورت با نمونههای مشابه وارداتی (به ویژه از شرق آسیا) نشاندهنده برتریهایی است که آنها را به گزینهای جذاب برای باشگاهها تبدیل کرده است:
ویژگیتشک عرفان اسپورتتشکهای وارداتی متوسطچگالی و برگشتپذیری چگالی بهینه با تضمین نرخ بازیابی فرم (Recovery Rate) بالانوسان زیاد در تراکم؛ تمایل به فرونشستن سریعترروکش (Vinyl/PVC)PVC سنگین با ضخامت استاندارد و مقاومت سایشی بالااغلب روکشهای نازکتر برای کاهش هزینهخدمات پس از فروشپشتیبانی فنی، تعمیرات و تعویض قطعات در ایراننیاز به ارسال به خارج یا وابستگی به شرکتهای واسطهمقاومت در برابر رطوبتفومهای سلول بسته و کاملاً ضدآباحتمال جذب رطوبت در مدلهای ارزان قیمتقیمت نهاییاقتصادی، با توجه به نرخ ارز و تعرفههای وارداتهزینه بالا و نوسان شدید قیمت
تضمین استاندارد:
بسیاری از محصولات عرفان اسپورت دارای برچسب “تأیید شده برای تمرینات رسمی” هستند و در مسابقات استانی و کشوری زیر نظر فدراسیون جودو ایران مورد استفاده قرار گرفتهاند. این امر نشاندهنده موفقیت شرکت در برآورده کردن الزامات سختی و ایمنی است.
استانداردسازی ابعاد و محاسبات سطح مسابقه
سطح مسابقه جودو طبق مقررات بینالمللی، باید دارای یک منطقه مرکزی و یک منطقه ایمنی (Margin Area) باشد.
۱. ابعاد استاندارد مسابقه (IJF Regulations)
- منطقه مسابقه مرکزی (Competition Area): معمولاً (۱۴ \times ۱۴) متر یا (۱۶ \times ۱۶) متر.
- منطقه ایمنی (Safety Area): در اطراف منطقه مرکزی، یک حاشیه ایمنی به عرض حداقل (۲) متر در نظر گرفته میشود.
اگر هر قطعه تشک (۱ \times ۲) متر باشد، برای پوشش منطقه مرکزی (۱۴ \times ۱۴) متر، به (۱۴ \times ۷ = ۹۸) قطعه تشک استاندارد نیاز است. شرکت عرفان اسپورت قادر است تمام این تعداد را به صورت یکپارچه و با هماهنگی رنگ (معمولاً زرد و سبز) برای مسابقات تأمین کند.
۲. محاسبه ضریب جذب ضربه
اگرچه اندازهگیری دقیق جذب ضربه نیازمند آزمایشگاههای مجهز است، اما یک فرمول تقریبی برای تخمین سختی (Stiffness) بر اساس مدول یانگ (Young’s Modulus) فومهای الاستومری وجود دارد.
[ E \approx \frac{F \cdot L}{A \cdot \Delta L} ] که در آن (E) مدول الاستیسیته، (F) نیروی وارد شده، (L) ضخامت اولیه، (A) سطح تماس و (\Delta L) میزان تغییر طول (فشرده شدن) است. عرفان اسپورت با تنظیم دقیق نسبت EVA به PE، اطمینان حاصل میکند که مدول یانگ در محدوده مناسب برای فعالیتهای پرتابی قرار گیرد.
راهکارهای نگهداری و افزایش عمر مفید تشک جودو
تشکهای جودو سرمایهگذاریهای بزرگی هستند و مراقبت صحیح از آنها ضروری است. عدم رعایت نکات نگهداری میتواند منجر به کاهش ضریب ایمنی و ایجاد فرورفتگیهای دائمی (Compression Set) شود.
- تمیز کردن منظم و صحیح:
- سطح باید روزانه با دستمال نرم و مرطوب تمیز شود.
- استفاده از شویندههای قوی، حلالها، یا مواد شیمیایی مبتنی بر کلر اکیداً ممنوع است، زیرا به روکش PVC آسیب میرسانند و باعث ترد شدن آن میشوند. مواد ضدعفونی کننده ملایم و بر پایه آب اکسیژنه توصیه میشود.
- کنترل دما و رطوبت:
- تشکها نباید در معرض نور مستقیم خورشید برای مدت طولانی قرار گیرند، زیرا اشعه UV باعث تخریب پلیمرها میشود.
- رطوبت محیط سالن باید کنترل شود. تشکها باید پس از تمرین در محیطی با تهویه مناسب نگهداری شوند تا از رشد کپک در لایههای زیرین جلوگیری شود.
- نحوه انبار کردن:
- بهترین حالت برای انبار کردن، قرار دادن تشکها به صورت عمودی (ایستاده) بر روی دیوارههای جانبی است، نه انباشتن آنها به صورت افقی روی هم، چرا که وزن بالای خودشان میتواند باعث فشرده شدن لایههای پایینی شود.
مراقبت از اشیاء خارجی:
ورود کفشهای معمولی، ابزار فلزی یا اشیای تیز به محدوده تشکها ممنوع است
مشاهده نمونه تشک های شرکت عرفان اسپورت
